Wong Cilik Ora Melu Perang, Ning Melu Nanggung

Esuk kuwi, warung kopi pinggir dalan wis rame kaya biasane. Ana swara sendok nyanthol gelas, ambune kopi tubruk nyampur karo gorengan anget. Ning pojok warung, Pak Dhe Marto lungguh bareng Kholik, tukang ojek sing lagi ngaso.

“Lik, kowe krungu ora, televisi ngomong perang meneh. Amerika, Israel, Iran kuwi lho,” ujare Pak Dhe Marto, alon-alon nyruput kopi.

Kholik ngelus dhadhane, terus ngguyu tipis.
“Krungu, Pak Dhe. Ning aku ki yo bingung. Perangé adoh nang kana, kok wong kene sing melu mumet?”

Pak Dhe Marto nyeleh gelase.
“Lha kuwi. Wong cilik koyo awake dewe iki sing ora ngerti urusan politik donya, jebul sing kerasa malah regane kebutuhan.”

“Ngono kuwi piye maksude?” takone Kholik.

Pak Dhe Marto nyedhak sithik, kaya arep crita bab penting.
“Ngene, Lik. Yen perang gede, minyak isa munggah. Yen minyak munggah, bensin larang. Yen bensin larang, ongkos montor, truk, kapal, kabeh melu munggah. Akhire beras, lombok, minyak goreng, kabeh iso mundhak regane.”

Kholik manthuk-manthuk.
“Oalah… pantesan sing diguyu wong-wong kuwi dudu merga perangane, ning merga uripe dadi luwih abot.”

“Iyo,” jawab Pak Dhe. “Wong cilik kuwi dudu melu perang, ning kena getahé. Tukang ojek koyo kowe, yen bensin munggah, penghasilanmu yo kepethuk. Narik tetep, nanging sing digawa mulih saya sithik.”

Kholik nyawang dalan ngarep warung.
“Bener, Pak Dhe. Saiki wae penumpang sepi. Nek rega bensin munggah meneh, aku kudu milih: tuku bensin dhisik apa tuku beras.”

Saka mburi warung, Bu Warni sing dodolan kopi melu nyeletuk,
“Lha aku yo podo. Gula mundhak, kopi mundhak, gas mundhak. Ning wong tuku kopi neng kene tetep pengin murah.”

Kabèh padha ngguyu, nanging ngguyune ora lega. Ana rasa getir sing ndhelik ning njero.

Pak Dhe Marto banjur ngomong maneh, swarane luwih alon.
“Sing ngenes kuwi ngene, Lik. Wong gedhe rembugan perang, strategi, rebutan pengaruh. Ning sing keringetan saben dina tetep wong cilik. Sing dipikir carane mangan sesuk, carane bayar sekolah anak, carane cukup kanggo urip sewulan.”

Kholik meneng sedhela. Tangane muter sendok neng gelas kopi sing wis meh entek.
“Dadi intine, perang adoh kuwi nek wis nyenggol minyak lan barang dagangan, ujunge mampir neng meja makan omah-omah cilik, yo Pak Dhe?”

Pak Dhe Marto mesem kecut.
“Yo ngono kuwi. Bomé jeblug nang kana, nanging sing mumet dompeté yo iso nganti kene.”

Warung dadi sepi sedhela. Mung ana swara radio lawas lan kresek gorengan. Saben wong kaya lagi mikir uripe dhewe-dhewe.

Bu Warni nyelehake kopi panas maneh neng meja.
“Wis, sing penting awaké dewe ojo nganti kalah. Kahanan iso angel, ning urip kudu terus mlaku.”

Kholik ngangkat gelase.
“Iyo, Bu. Wong cilik kuwi wis biasa ora melu gawe masalah, nanging kerep kudu melu nanggung akibat.”

Pak Dhe Marto nutup omongane karo napas dawa.
“Makane, nek ana perang, sing paling wedi dudu mung negara. Wong cilik yo kudu wedi. Sebab nek rega urip mundhak, perang kuwi ora mung ana nang televisi—nanging wis mlebu nganti pawon lan dompet dewe.”